Đùa giỡn bom nù đạn trên máy bay phạt thế nào?

1.09-Thưa luật sư những ngày gần đây dư luận lại xôn xao trước sự việcmột hành khách trên chuyến bay VN131 từ Đà Nẵng đi TPHCM, ngồi tại số ghế 28Eđã tung tin có lựu đạn trong vali khi chỉ 10 phút nữa là máy bay cất cánh khiếncơ trưởng phải quyết định dừng khẩn cấp và thực hiện lục soát hành lý. Sau đó,tái kiểm tra an ninh đối với toàn bộ hành khách, hành lý, hàng hóa. Máy baymang số hiệu VN131 và hàng máy bay ngày hôm đó đều bị delay giờ bay gây ảnh hưởngđến rất nhiều hành khách, đáng nói đây không phải là lần đầu sự vệc dọa có súnghay có lựu đạn trong hành lý xảy ra, và lần nào nó cũng gây ảnh hưởng nghiêm trọngđến công tác đảm bảo an ninh của ngành hàng không và đến lịch trình của hàngtrăm hành khách. Trước những hậu quả nghiêm trọng và phiền toái không đáng cómà một số người gây ra bởi ý thức kém và coi thường tính mạng, an toàn của ngườikhác này thì nhiều ngườiđã mong muốn phảicó hình thức xử lý thích đáng, tránh tái diễn, vậy luật pháp có quy định gì vềnhững hành vi như thế này ạ?

Hành vi nói đùa trên máy bay có bom là hành vi có tính chất đe dọanghiệm trọng đến an ninh, an toàn hàng không và sẽ đều bị xử lý nghiêm khắc.Nhiều trường hợp sau khi có hành vi này đã bị Cục hàng không ra văn bản thốngbáo cấm vận chuyển hành khách trong một thời gian nhất định. Nguyên nhân xảy ranhững hành vi vi phạm này chính là xuất phát từ việc nhận thức thấp của cáchành khách, coi lời dọa bom là lời nói đùa, để mua vui, giải trí.   

Tuy nhiên, việc tung tin sai sự thật về việc có lựu đạn trên máy bay làvi phạm pháp luật. Cụ thể, hành vi này đã đe dọa an toàn chuyến bay, gây ảnhhưởng nghiêm trọng đến hãng hàng không và hành khách trên chuyến bay. Dođó, cơ quan chức năng sẽ khẩn trương vào cuộc, xác minh hành vi của cánhân tung tin để có căn cứ xử lý theo quy định pháp luật.

Căn cứ điểm o khoản 1 Điều 12 Luật hàng không dân dụng Việt Nam năm2006 quy định về các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động hàng không dândụng, trong đó có hành vi “ o) Đe dọa, uyhiếp an toàn bay, gây nguy hiểm đến tính mạng, sức khoẻ, tài sản của người kháctrong tàu bay;”.

Đồng thời, tại điểm đ khoản 4, khoản 7 và khoản 8 Điều 26 Nghị định162/2018/NĐ-CP của Chính Phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnhvực hàng không dân dụng cũng quy định mức xử phạt đối với những vi phạm quyđịnh về an ninh hàng không tại cảng hàng không, sân bay; trên chuyến bay; tạinơi có công trình, trang bị, thiết bị hàng không. Cụ thể:

“Điều 26. Vi phạm quy định về an ninh hàng không tại cảnghàng không, sân bay; trên chuyến bay; tại nơi có công trình, trang bị, thiết bịhàng không

4. Phạt tiềntừ 3.000.000 đồng (ba triệu đồng) đến 5.000.000 đồng (năm triệu đồng) đối với mộttrong các hành vi vi phạm sau đây:

đ) Tung tinhoặc cung cấp thông tin sai về việc có súng, đạn, bom, mìn, vật liệu nổ, chất nổ,chất phóng xạ, vũ khí sinh, hóa học mà chưa gây ảnh hưởng đến hoạt động bìnhthường của hoạt động hàng không dân dụng và chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệmhình sự;

7. Phạt tiền từ 15.000.000 đồng (mười lăm triệu đồng)đến 20.000.000 đồng (hai mươi triệu đồng) đối với một trong các hành vi vi phạmsau đây:

a) Tung tin hoặc cung cấp thông tin sai về việc cósúng, đạn, bom, mìn, vật liệu nổ, chất nổ, chất phóng xạ, vũ khí sinh, hóa họcgây ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của hoạt động hàng không dân dụng màchưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự;

b) Cung cấp các thông tin sai có thể gây uy hiếp antoàn của tàu bay trên mặt đất; an toàn của hành khách, tổ bay, nhân viên mặt đấthoặc người tại cảng hàng không, sân bay và công trình, trang bị, thiết bị hàngkhông dân dụng mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự;

c) Đưa chất nổ, vật liệu nổ, vũ khí quân dụng, chấtcháy vào khu vực hạn chế tại cảng hàng không, sân bay trái quy định mà chưa đếnmức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

8.Phạt tiền từ 20.000.000 đồng (hai mươi triệu đồng) đến 30.000.000 đồng (ba mươitriệu đồng) đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

a)Tung tin hoặc cung cấp thông tin sai về việc có súng, đạn, bom, mìn, vật liệu nổ,chất nổ, chất phóng xạ, vũ khí sinh, hóa học hoặc các thông tin khác có thể gâyuy hiếp an toàn của tàu bay đang bay, người trên tàu bay đang bay;”

2.Trường hợp tung tin đồn thất thiệt sẽ bị xử lý như thế nào vàtrong trường hợp vũ khí được mang lên chuyến bay thật thì sẽ phải đối mặt vớikhung xử phạt ra sao?

Theo Quyết định 1541/QĐ-CHK của Cục Hàng không Việt Nam về danh mụcvật phẩm nguy hiểm cấm, hạn chế mang theo người, hành lý lên tàu bay, các đồ vậtnguy hiểm cấm mang lên máy bay bao gồm:

+ Chất nổ và các chất gây cháy, nổ và các vật có thành phần như:ngòi nổ, dây nổ và các thành phần cấu thành khác được sử dụng để gây sát thươnghoặc đe dọa đến sự an toàn của tàu bay.

+ Vũ khí, súng và các loại vật dụng được thiết kế để gây sátthương hoặc các vật giống như vũ khí: các thành phần cấu tạo của súng và đạn(súng phóng điện, súng tự chế như các loại súng in 3D, loại không xác định).

+ Các chất hóa học như: Các loại bình xịt, khí và chất hóa học nhằmvô hiệu hóa hoặc gây tê liệt; Các loại chất hóa học mà khi trộn lẫn có khả nănggây phản ứng nguy hiểm; Các loại chất hóa học khác có thể gây nguy hiểm đếntính mạng hoặc tài sản kể cả khi không được phân loại trong danh mục Hàng hóanguy hiểm.

+ Các vật có lưỡi sắc hoặc đầu nhọn và các thiết bị khi phóng (bắn)có thể sử dụng để gây thương tích nghiêm trọng. Vật có lưỡi sắc hoặc đầu nhọnvà các thiết bị khi phóng (bắn) có thể sử dụng để gây thương tích nghiêm trọngnhư: các vật được chế tạo để băm, chặt, chẻ (rìu, dao phay); dao lam, dao rọcgiấy, súng tự chế, súng phóng lao, súng cao su, các loại dao có lưỡi (không baogồm cán dao) dài trên 6cm hoặc tổng chiều dài cán và lưỡi trên 10 cm; kéo có lưỡidài trên 6 cm tính từ điểm nối giữa hai lưỡi hoặc tổng chiều dài cán và lưỡitrên 10 cm; dụng cụ võ thuật có đầu nhọn hoặc cạnh sắc;

+ Các dụng cụ lao động có thể sử dụng để gây thương tíchnghiêm trọng hoặc đe doạ đến an toàn của tàu bay.

+ Các vật, dụng cụ đầu tù khi tấn công gây thương tích nghiêm trọng.

+ Chất lỏng, chất đặc sánh, dung dịch xịt (chất lỏng) được cụ thể theohướng dẫn về kiểm soát chất lỏng.

Trong trường này, người có hành vi sẽ phải đối mặt với khung xử phạtcụ thể như sau:

Tại điểm e khoản 5 Điều 26 Nghị định 162/2018/NĐ-CP về xử phạt viphạm hành chính trong lĩnh vực hàng không. Theo đó, hành vi đưa vật phẩm, chấtnguy hiểm vào khu vực hạn chế tại cảng hàng không, sân bay trái quy định có thểbị xử phạt hành chính từ 7.000.000 – 10.000.000 đồng.

“Điều 26. Vi phạm quy định về an ninh hàngkhông tại cảng hàng không, sân bay; trên chuyến bay; tại nơi có công trình,trang bị, thiết bị hàng không

5. Phạt tiền từ 7.000.000 đồng (bảy triệu đồng)đến 10.000.000 đồng (mười triệu đồng) đối với một trong các hành vi vi phạm sauđây:

e) Đưa vật phẩm, chất nguy hiểm vào khu vực hạnchế tại cảng hàng không, sân bay trái quy định mà chưa đến mức bị truy cứutrách nhiệm hình sự;”

Đồng thời, tùy vào tính chất, mức độ, hậu quả nguy hiểm của hànhvi mà có thể bị truy cứu trách nhiệm hinh sự. Đồng thời cũng tùy vào tính chấtvà mức độ của hành vi phạm tội mà người phạm tội có thể bị truy cứu trách nhiệmhình sự với các khung hình phạt khác nhau.

Trước hết hành vi này có thể cấu thành Tội gây rối trật tự công cộngtheo quy định tại Điều 318 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017. Ngoàira, hành vi này còn có thể cấu thành Tội cản trở giao thông đường không theoquy định tại Điều 278 Bộ luật hình sự, với các khung hình phạt tùy thuộc mức độphạm tội.

3.Việc hàng loạt các chuyến bay bị delay gây ành hưởng rất nghiêm trọngđến hoạt động kinh doanh của hãng và cả lịch trình của hàng trăm hành khách,ngoài phạt dân sư thì trách nhiệm bồi thường có được quy định trong luật haykhông thưa luật sư?

Đối với người thực hiện hành vi trái pháp luật còn phải chịutrách nhiệm bồi thường về mặt dân sự nếu như có thiệt hại thực tế xảy ra từchính hành vi vi phạm của mình. Cụ thể, việc chậm chuyến, hủy chuyến làm phátsinh thiệt hại của hãng hàng không thì căn cứ vào thiệt hại đó, hãng hàng khôngcó thể yêu cầu, khởi kiện hành khách vi phạm để đòi bồi thường thiệt hại theo quy định. Cụ thể, nếu việc hãng hàng không chậmchuyến làm phát sinh nghĩa vụ bồi thường cho những hành khách còn lại như lo chỗăn, chỗ ở hoặc trả lại tiền vé vì khách không còn nhu cầu vận chuyển nữa…Tất cảnhững thiệt hại đó đều có nguyên nhân trực tiếp từ hành vi trái pháp luật củangười khách tung tin đồn này thì hãng hàng không đều có thể yêu cầu/khởi kiệnbuộc người vi phạm phải bồi thường theo quy định tại Điều 584 Bộ luật Dân sự2015.Sốtiền thiệt hại này sẽ do phía hãng hàng không chứng minh trên cơ sở hóa đơn, chứngtừ hợp lệ để buộc hành khách vi phạm bồi thường thiệt hại cho mình.

4. Hàng khônglà một ngành đặc thù do vậy việc đảm bảo an ninh lại càng được siết chặt hơnbao giờ hết, mang theo vũ khí trong hành lý được xem là điều cấm kỵ và gây nguyhiểm cho cả chuyến bay, vậy theo luật sư là vì sao vẫn xuất hiện tình trạngnày, liệu có phải do chế tài còn chưa đủ sức răn đe nên một số đối tượng mớingang nhiên tung tin về việc để vũ khí trong hành lý?

Việc hành khách tung tin có bom mìn trên máy bay là cực kỳ nguy hiểm,uy hiếp đến hoạt động bảo đảm an toàn hàng không.Tuy nhiên, ngoài một số trườnghợp chủ đích, đa số đều chưa ý thức mức độ nghiêm trọng của vấn đề bởi nhận thứcpháp luật còn hạn chế. Nhiều người tưởng việc dọa có đem theo bom mìn như làcâu chuyện đùa trong lúc chờ bay mà không lường hết hậu quả của nó.

Do đó, ngành hàng không cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổbiến để hành khách đi máy bay nắm được quy định liên quan đến vấn đề này. Để giảiquyết vấn đề này cần tăng cường hoạt động phổ biến quy định của pháp luật. Về mặtchế tài, như đã trao đổi ở trên, hành lang pháp lý đã có nhưng đa số người dânkhông nhận biết và tuân thủ là do chưa có nhiều trường hợp bị xử phạt đúng theoquy định để làm gương. Cho nên, cần mạnh tay hơn đối với việc xử phạt hành vinày cũng như đẩy mạnh việc tuyên truyền quy định pháp luật.